Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πρόσφατα ένα νέο, φιλόδοξο πλαίσιο πολιτικών για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης σε ολόκληρη την ΕΕ. Στο επίκεντρο βρίσκονται δύο ζητήματα που αφορούν άμεσα τους Έλληνες ιδιοκτήτες:
α) τα κίνητρα για να επανέλθουν στην αγορά τα κλειστά σπίτια, και
β) οι νέοι κανόνες που επηρεάζουν τη βραχυχρόνια μίσθωση (Airbnb κ.λπ.).
Παρακάτω παρουσιάζονται τα βασικά σημεία, με έμφαση στις επιπτώσεις για τους ιδιοκτήτες.
1. Κίνητρα για να ανοίξουν τα κλειστά σπίτια
Η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι εκατομμύρια κατοικίες σε όλη την Ευρώπη παραμένουν κενές ή υποχρησιμοποιούνται, ενώ η ζήτηση για στέγη αυξάνεται. Για πρώτη φορά, προτείνεται ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο κινήτρων, το οποίο τα κράτη‑μέλη μπορούν να αξιοποιήσουν χωρίς να κινδυνεύουν από προσφυγές για παραβίαση της ενιαίας αγοράς.
Τι προβλέπεται:
- Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για ανακαίνιση κλειστών κατοικιών, με έμφαση στην ενεργειακή αναβάθμιση και την επαναφορά τους στη μακροχρόνια μίσθωση.
- Τα κράτη‑μέλη μπορούν να επιδοτούν ιδιοκτήτες που επαναφέρουν κλειστά σπίτια στην αγορά.
- Οι ενισχύσεις αυτές επιτρέπονται πλέον και για μεσαία εισοδήματα, όχι μόνο για κοινωνική κατοικία.
- Απλοποίηση αδειοδοτήσεων και διαδικασιών ανακαίνισης, ώστε οι ιδιοκτήτες να μπορούν να επισκευάσουν και να αξιοποιήσουν τα ακίνητά τους χωρίς χρονοβόρα εμπόδια.
- Δυνατότητα στοχευμένων φορολογικών κινήτρων από τα κράτη‑μέλη, όπως:
- μειωμένοι συντελεστές για ανακαινισμένα κλειστά σπίτια,
- φορολογικές εκπτώσεις για επαναφορά στη μακροχρόνια μίσθωση,
- ειδικά προγράμματα για περιοχές «υπό στεγαστική πίεση».
- Ευρωπαϊκή επενδυτική πλατφόρμα με συμμετοχή της ΕΤΕπ, που θα χρηματοδοτεί έργα ανακαίνισης και επαναχρησιμοποίησης κενών κατοικιών.
- Τι σημαίνει για τους Έλληνες ιδιοκτήτες:
- Δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για νέα προγράμματα επιδότησης ανακαινίσεων, ειδικά για παλαιά και κλειστά ακίνητα.
- Η Ελλάδα μπορεί πλέον να θεσπίσει φορολογικά κίνητρα για την επαναφορά κλειστών κατοικιών στη μακροχρόνια μίσθωση.
- Οι ιδιοκτήτες αποκτούν πρόσβαση σε ευρωπαϊκούς πόρους, χωρίς τους περιορισμούς που ίσχυαν στο παρελθόν.
2. Βραχυχρόνια μίσθωση: Πώς επηρεάζονται οι ιδιοκτήτες
Οι προτάσεις της Κομισιόν για την προσιτή στέγη συνδέονται και με τη βραχυχρόνια μίσθωση, αλλά δεν προβλέπουν γενική απαγόρευσή της:
- Οι περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις θα επιτρέπονται μόνο σε τεκμηριωμένες περιοχές στεγαστικής πίεσης, με βάση δείκτες τιμών και διαθεσιμότητας κατοικιών.
- Ενισχύεται η υποχρεωτική καταχώριση και η διαφάνεια δεδομένων από τις πλατφόρμες, ώστε οι αρχές να γνωρίζουν πόσα ακίνητα βρίσκονται εκτός μακροχρόνιας αγοράς.
Για τους ιδιοκτήτες βραχυχρόνιας μίσθωσης αυτό σημαίνει:
- Πιο σαφές και ενιαίο πλαίσιο κανόνων,
- Πιθανές στοχευμένες ρυθμίσεις σε περιοχές με έντονη στεγαστική πίεση,
- Αλλά όχι οριζόντιες απαγορεύσεις χωρίς τεκμηρίωση.
3. Οι προτάσεις της ΠΟΜΙΔΑ για τα κλειστά σπίτια
Η ΠΟΜΙΔΑ έχει τοποθετηθεί δημόσια για το πώς μπορούν να «ανοίξουν τα σπίτια» και να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση, χωρίς διοικητικό καθορισμό ενοικίων, και χωρίς μέτρα κατά της βραχυχρόνιας μίσθωσης. Οι βασικές προτάσεις της ειναι οι εξής:
- Φορολογικά κίνητρα για νέες μισθώσεις κατοικιών που για οποιοδήποτε λόγο είναι “ξενοίκιαστες”
- Απαλλαγή από φόρο εισοδήματος για μιά τριετία για κάθε διαμέρισμα που σήμερα δεν είναι μισθω μένο σε μακροχρόνια μίσθωση.
- Μείωση φόρου εισοδήματος, ΦΠΑ και φορολογικών επιβαρύνσεων στις ανακαινίσεις
- Μείωση φόρου εισοδήματος ενοικίωψν κατά -5% στα τρία κλιμάκια (1ο, 3ο και 4ο) μείωση ΦΠΑ στα υλικά και εργασίες ανακαίνισης κλειστών κατοικιών, ώστε να γίνει οικονομικά εφικτή η επαναφορά τους στην αγορά.
- Διευκόλυνση διαίρεσης μεγάλων διαμερισμάτων
- Απλοποίηση διαδικασιών και κόστους για τη διαίρεση μεγάλων διαμερισμάτων σε μικρότερα, που έχουν υψηλή ζήτηση και μπορούν να καλύψουν πραγματικές στεγαστικές ανάγκες.
- Σύστημα αξιολόγησης φερεγγυότητας ενοικιαστών (“πιστοποιητικό ενοικιαστή”)
- Θεσμοθέτηση μηχανισμού πιστοποίησης της συνέπειας των ενοικιαστών, ώστε να μειωθεί ο φόβος των ιδιοκτητών για ασυνεπείς μισθωτές και να ενθαρρυνθεί το άνοιγμα κλειστών κατοικιών.
Οι προτάσεις αυτές στοχεύουν στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών μέσω κινήτρων και όχι μέσω πιεστικών ή τιμωρητικών μέτρων για τους ιδιοκτήτες.
